06.04.2019

22 Komentarzy,

Karolina Sikorska-Bednarczyk,

Strajk nauczycieli – co dokładnie dla nich oznacza?

Coraz większymi krokami zbliża się 8 kwietnia, na który Związki Zawodowe – Związek Nauczycielstwa Polskiego oraz Forum Związków Zawodowych zapowiedziały Ogólnopolski Strajk w Oświacie. Do strajku przystąpili zarówno pracownicy pedagogiczni (nauczyciele oraz specjaliści), jak również pracownicy administracji i obsługi.

Należy się zastanowić, czym tak naprawdę ten strajk skutkuje dla nauczycieli.

Do współpracy przy napisaniu tego artykułu zaprosiłam aplikant adwokacką Małgorzatę Sikorską z Warszawy – nauczyciela nauczania zintegrowanego (tak, nauczyciele bywają czasem prawnikami 🙂 albo prawnicy nauczycielami 🙂 ) oraz prawnika 🙂 .

Odpowiadamy więc na najbardziej wątpliwe pytania 🙂 Może łatwiej będzie Tobie podjąć decyzję czy strajkować czy nie ? Jeśli oczywiście decyzji tej już nie podjąłeś.

Pamiętaj – na pewno strajk musi być legalny 🙂

Czy nauczycielowi grożą jakieś konsekwencje prawne za udział w strajku ?

Odpowiadając na to pytanie należy wyjść od art. 18 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, zgodnie z którym udział w strajku jest dobrowolny.

Oznacza to, że decyzja o przystąpieniu do strajku jest autonomiczną decyzją nauczyciela. Niedozwolone jest więc jakiekolwiek wpływanie na nauczyciela, a przede wszystkim zmuszanie go do zaniechania wzięcia udziału w strajku lub też narzucanie na niego obowiązku pracy, który uniemożliwiałby wzięcie w nim udziału.

Pamiętaj, że każdy nauczyciel ma prawo do strajku.

Czy, aby przystąpić do strajku trzeba być członkiem Związku Zawodowego?

Przede wszystkim prawo to nie jest ograniczone np. przynależnością do związku zawodowego, np. ZNP. Niezależnie od tego czy nauczyciel jest zrzeszony w ZZ czy nie, ma prawo przyłączyć się do strajku i zabronione jest jakiekolwiek wpływanie na jego decyzję.

W strajku ma prawo uczestniczyć również nauczyciel, który np. nie brał wcześniej udziału w głosowaniu dotyczącym tego strajku, jak też również i ten, który wcześniej opowiedział się przeciwko strajkowi.[1]

Musisz wiedzieć, że działania zmierzające do wywarcia presji na nauczycielu w celu jego rezygnacji ze strajku są nielegalne, karalne i podlegają karze grzywny lub karze ograniczenia wolności.[2]

Sprzeczne z prawem jest np. prowadzenie z nauczycielami rozmów ostrzegawczych, w których grozi się im jakimikolwiek konsekwencjami wzięcia udziału w legalnym strajku. Za skrajną postać takich nielegalnych działań należy uznać np. grożenie nauczycielowi zwolnieniem dyscyplinarnym z tego powodu, że bierze on udział w strajku.[3]

Oczywiście branie udziału w legalnym strajku nie może być podstawą do wypowiedzenia z nauczycielem umowy o pracę, zwłaszcza w trybie dyscyplinarnym. Niezgodne z prawem jest również grożenie nauczycielowi, że w przypadku wzięcia przez niego udziału w legalnym strajku, zostanie wobec niego np. wymierzona jakakolwiek kara dyscyplinarna (upomnienie, nagana, nagana z wpisem do akt, itd.).

Jednocześnie należy zaakcentować, że nauczyciel biorący udział w strajku zobowiązany jest do pozostawania w szkole (ale już nie wykonywania pracy) w czasie swoich zajęć.

Związek Nauczycielstwa Polskiego na swojej stronie internetowej[4]wskazał, że będzie zawiadamiał o podejrzeniu popełnienia przestępstwa w każdym przypadku przeszkadzania w strajku – a więc także w przypadku jakiegokolwiek wpływania na nauczyciela, aby ten zrezygnował z wzięcia udziału w strajku.

Z kolei, jak donoszą ogólnopolskie media, Państwowa Inspekcja Pracy ma dokonać sprawdzenia legalności strajku. Istnieją bowiem przypuszczenia, że nie wszyscy dyrektorzy szkół, w których dojdzie do strajku, powiadomili Państwową Inspekcję Pracy o pozostawaniu w sporze z pracownikami (nauczycielami). Dyrektor danej placówki ma bowiem obowiązek zawiadomienia okręgowego inspektora pracy o powstałym sporze.[5] Niedopełnienie powyższego obowiązku nie tylko powoduje możliwość nałożenia na dyrektora takiej placówki kary grzywny lub ograniczenia wolności, ale sprawia także że strajk jest nielegalny.

Co w sytuacji wzięcia udziału w strajku który okaże się nielegalny?

Konsekwencje wzięcia udziału w nielegalnym strajku mogą ponieść nauczyciele. Chcę, abyś był/a na to przygotowany/a.

W niektórych przypadkach, zachowanie takie może zostać zakwalifikowane jako ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych, a więc zakończyć się karą dyscyplinarną. Jak wiesz, nauczyciela dyscyplinarnie zwolnić nie można, jednak może grozić mu postępowanie porządkowe lub dyscyplinarne przed Komisją Dyscyplinarną. Należy jednak zauważyć, że – w przypadku osób, które po prostu biernie biorą udział w strajku – tak się może stać tylko wtedy, kiedy: po pierwsze, nauczyciel miał pełną świadomość tego, że strajk jest nielegalny oraz po drugie, będą kontynuowali branie udziału w strajku pomimo otrzymywanych wezwań do jego zaniechania i ostrzeżeń.

Oczywistym jest, że pracownicy zazwyczaj nie wiedzą czy strajk został zorganizowany w sposób całkowicie legalny czy nie.

Więc w razie wątpliwości, to Tobie trzeba będzie udowodnić, że wiedziałeś, że strajk jest nielegalny. Poza tym, dyrektor powinien Ciebie wezwać do zakończenia nielegalnego strajku. Istotna jest też autentyczna wiedza, a nie sama możliwość jej pozyskania. Nie należy obawiać się argumentu, iż nauczyciel mógł wiedzieć o tym że strajk jest nielegalny, czy też ze bez trudu mógł się z tym zapoznać. Istotne jest bowiem to, co wiedział, a nie to, co mógł wiedzieć.

Przy okazji wskazać należy, iż nauczyciel o nielegalności strajku powinien dowiedzieć się od przeprowadzającego go związku zawodowego ZNP, nie zaś od dyrekcji szkoły. To właśnie na ZNP ciąży obowiązek poinformowania o nielegalności strajku.

Czy za czas strajku przysługuje nauczycielowi wynagrodzenie ?

Niestety może tak być, że nie 🙁 

Zgodnie z art. 23 ust. 2 zd.1 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych: „W okresie strajku zorganizowanego zgodnie z przepisami ustawy pracownik zachowuje prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz uprawnień ze stosunku pracy, z wyjątkiem prawa do wynagrodzenia.”

Oznacza to, że niestety, nauczyciel nie ma prawa do wynagrodzenia za czas udziału w strajku. Zachowuje jednak w tym czasie prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, a więc przykładowo: zasiłek chorobowy, zasiłek macierzyński, opiekuńczy, zasiłek wyrównawczy, świadczenie rehabilitacyjne.

Jedynym co nie przysługuje nauczycielowi za czas udziału w strajku jest wynagrodzenia z tytułu świadczonej pracy. W tym czasie bowiem pracy nie świadczysz.

Brak prawa do wynagrodzenia dotyczy zarówno wynagrodzenia zasadniczego, jak i dodatków, przy czym nie wpływa na wysokość (nie pomniejsza) dodatku stażowego oraz premii jubileuszowej. [8]

Czy nauczycielowi grożą jakieś konsekwencje prawne za nie wzięcie udziału w strajku ?

Jak napisałyśmy wyżej, udział nauczyciela w strajku ma charakter dobrowolny. Oznacza to, że nikt nie może wpływać na to czy nauczyciel weźmie udział w strajku czy też nie. Zabronione jest jakiekolwiek wyciąganie konsekwencji wobec nauczyciela z tego powodu, niezależnie od tego czy wziął, czy też nie wziął, udziału w strajku.

Zakaz wywierania presji na nauczycielu w tym zakresie dotyczy zarówno pracodawcy, jak i organizatora strajku, a więc Związków Zawodowych. Oznacza to np., że nawet nauczyciel zrzeszony w Związku Nauczycielstwa Polskiego nie jest zobowiązany do brania udziału w strajku a ZNP nie może np. grozić nauczycielowi pozbawieniem członkostwa w takim wypadku.

Całkowicie niedopuszczalne jest zastosowanie wobec nauczyciela jakichkolwiek kar dyscyplinarnych, czy też zwolnienia, za nieprzystąpienie do strajku lub też brak udziału w nim.

Nauczyciel, który nie bierze udziału w strajku musi wykazywać chęć podjęcia pracy, nawet jeżeli – z przyczyn od niego niezależnych – wykonywanie tejże pracy jest niemożliwe. Tylko bowiem, w przypadku wykazywania takiej woli uzyskuje on wynagrodzenie za czas strajku. Należne jemu wynagrodzenie wynosi wówczas 60% jego wynagrodzenia (według stawki zaszeregowania) i należne jest z tzw. przestoju. To sytuacja, w której pracownik gotowy jest do świadczenia pracy, ale np. nie ma z kim pracować, bo rodzice postanowili dzieci zostawić w domu.

Szkoła strajkuje! Czyli co zrobić, kiedy nie można dzieci wysłać do szkoły?

Przeczytaj o tym tutaj, na blogu Pani Mecenas Ireny Pacholewskiej-Urgacz.

Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszam Cię do kontaktu:

tel.: +48 502 878 305e-mail: kancelariabatna@wp.pl

{ 22 komentarze… przeczytaj je poniżej albo dodaj swój }

Ewa Kwiecień 8, 2019 o 03:03

Witam serdecznie,
jeszcze jeden ważny problem :-).
Nauczyciele, którzy są w trakcie oceny ( w/g nowych zasad). Termin krótki, obejmuje czas strajku (1). Zasady dzisiaj zostały zmienione na korzyść nauczyciela czyli cofnięte do roku 2018 (2).
Jak z punktu widzenia prawa należy ten zapis interpretować? Czy pechowcy, którym wyznaczono termin marzec – kwiecień 2019 r. muszą kontynuować ocenę w/g nowych zasad ( tragedia!)? Czy będą oceniani tak, jak było to przed wprowadzeniem innowacji Minister Zalewskiej?
Z pozdrowieniami
Ewa

Odpowiedz

Karolina Sikorska-Bednarczyk Kwiecień 11, 2019 o 00:39

Tylko, że jeszcze nic nie zostało zatwierdzone. Samo porozumienie nic nie wnosi, muszą zostać wydane odpowiednie akty prawne.

Odpowiedz

Tomasz Kwiecień 8, 2019 o 07:39

Ja nie strajkuję choć w mojej szkole 90% nauczycieli powstrzymuje się od pracy. Zajęcia zawieszone na razie na 2 dni. Nie jest mi dane pracować z dziećmi w tych dniach. Jedynie przez godzinę będę sprawował opiekę w stołówce jeśli dzieci przyjdą na obiad. W pozostałych godzinach mojej pracy będę wykonywał zlecenia zadań od dyrektora m.in. konfiguracja komputerów w pracowni. Martwi mnie fakt o którym pani pisze, że w czasie strajku nauczycielom niestrajkującym przysługuje 60% wynagrodzenia. Przecież to nie jest moja wina, że jest strajk, ja chcę pracować i otrzymywać pełne wynagrodzenie. Wygląda na to, że poniosę konsekwencje decyzji innych nauczycieli. To niesprawiedliwe, czy istnieje jakaś forma odwołania się później i domagania się wynagrodzenia w pełnej wysokości?

Odpowiedz

Karolina Sikorska-Bednarczyk Kwiecień 11, 2019 o 00:36

Dzień dobry, jeśli nie przystąpił Pan do strajku to otrzyma Pan 100% wynagrodzenia, jednak jeśli nie przystąpił Pan, a był gotowy do świadczenia pracy, jednak dzieci nie przyszły – to pracodawca może ale nie musi ograniczyć Panu wynagrodzenie.

Odpowiedz

Agnieszka Kwiecień 15, 2019 o 19:15

Witam Panią,
dziękuję, że w tak trudnym czasie pomaga Pani swoim know how nauczycielom. Litera prawa ma teraz dla nich ogromne znaczenie. Jako rodzic dziękuję za ich wsparcie i służenie im dobrą radą.
Pozdrawiam, Agnieszka z Wrocłąwia

Odpowiedz

Karolina Sikorska-Bednarczyk Kwiecień 17, 2019 o 00:44

Szanowna Pani, dziękuję bardzo 🙂 jestem zaszczycona! Jutro ciąg dalszy informacji dla Państwa i mam nadzieję pomyślnych 🙂

Odpowiedz

Mateusz Motyl Kwiecień 16, 2019 o 07:14

Dzień dobry, w prawie strajku interesuje mnie inna materia.

Nauczyciel pomiędzy awansami na mianowanego i dyplomowanego musi przepracować 4 lata w szkole. Czy dni strajku w których nauczyciel bierze udział wliczają się do tego czasu czy też nie?

Odpowiedz

Karolina Sikorska-Bednarczyk Kwiecień 17, 2019 o 00:41

Witam serdecznie, tak, wliczają się, gdyż nauczyciel pozostaje w stosunku pracy, a to jest warunek konieczny do robienia awansu zawodowego. Pozdrawiam.

Odpowiedz

Anna Kwiecień 16, 2019 o 12:49

Szanowna Pani,
w jaki sposób będzie potrącone wynagrodzenie za czas strajku nauczyciela szkoły? Dzielone przez dni robocze w kwietniu, czy przez 30 dni? czy dodatek wiejski powinien być obniżany?

Odpowiedz

Karolina Sikorska-Bednarczyk Kwiecień 20, 2019 o 01:58

Dzień dobry, może być potrącone za konkretne dni, w których pracownik nie świadczył pracy. Dodatek wiejski z racji, że jest składnikiem wynagrodzenia również może ulec proporcjonalnemu obniżeniu.

Odpowiedz

Krystyna Kwiecień 29, 2019 o 08:22

Witam,
dodatek wiejski nie jest składnikiem wynagrodzenia, jest składnikiem socjalnym (KN atr. 54.) i w związku z tym czy należy potrącać za czas strajku czy nie? Bardzo proszę o odpowiedź.

Odpowiedz

Karolina Sikorska-Bednarczyk Maj 6, 2019 o 09:52

Dzień dobry, nie należy go potrącać. Powinien zostać wypłacony w pełnej wysokości. Pozdrawiam.

Odpowiedz

Robert Kwiecień 18, 2019 o 06:47

Co jeżeli nauczyciele strajkujący wawarli presje psychiczną na nauczyciela niestrajkujacego a konsekwencją było przystąpienie tego n-la do strajku

Odpowiedz

Karolina Sikorska-Bednarczyk Kwiecień 20, 2019 o 01:54

Taka sytuacja może nosić znamiona dyskryminacji.

Odpowiedz

Rafał Kwiecień 22, 2019 o 17:03

Witam.
A co z wynagrodzeniem nauczyciela pozostającego na zwolnieniu lekarskim?
I jeszcze jedna kwestia. Gdzieś usłyszałem, że nauczyciel, żeby nie wybierać sobie dni strajkowych (np. olimpiada centralna), jeżeli przerwie strajk na jeden dzień, to nie może już do niego powrócić?

Odpowiedz

Karolina Sikorska-Bednarczyk Kwiecień 27, 2019 o 21:14

Witam, nauczyciel jeśli jest na zwolnieniu lekarskim to otrzymuje wynagrodzenie chorobowe, wynoszące 80% jego wynagrodzenia wraz z podstawą. Tak, jeśli przerwie to nie może powrócić, ale może zawiesić swój udział w strajku. Pozdrawiam

Odpowiedz

Agnieszka Kwiecień 24, 2019 o 11:58

Dzień dobry
a jak potraktować dni 18.19.i 23 kwiecień czy one podlegać będą obniżeniu przecież normalnie to nauczycieli nie było by w pracy, a w obecnej sytuacji przychodzą podpisują listę czy tak muszą czy to nie są dla nich dni wolne?

Odpowiedz

Sylwia Kwiecień 25, 2019 o 23:38

Witam, czy nauczyciel kończący staż 31.05.2019r. Może strajkować? Czy nie może, ponieważ staż nie będzie w pełni zrealizowany?

Odpowiedz

Karolina Sikorska-Bednarczyk Kwiecień 27, 2019 o 21:02

Witam, nauczyciel w czasie stażu również może strajkować, jednak jego staż ulegnie przedłużeniu za okres strajku. Pozdrawiam.

Odpowiedz

Karolina Kwiecień 28, 2019 o 12:08

Pani Karolino mam pytanie. W naszej szkole, dyrektor podczas strajku zwołał rodziców i stwierdził,że nauczyciele strajkują przeciwko uczniom i chcą im zaszkodzić. Ponadto kontrolował czas pracy komisji, wypraszał z gabinetu, w którym można było zrobić sobie kawę, dawał niejednoznaczne odpowiedzi np. gdzie strajkujący mogą przebywać a później wpadał do pomieszczenia i denerwował wszystkich , twierdząc, że tu nie mogą przebywać. Otrzymał harmonogram czasu pracy w czasie strajku a później go podważał. Nauczyciele chcą zwołania rady pedagogicznej i podsumowania strajku. W jaki sposób możemy przedstawić zarzuty dyrektorowi?

Odpowiedz

Karolina Sikorska-Bednarczyk Maj 6, 2019 o 10:00

Dzień dobry, proszę o kontakt przez formularz. Pozdrawiam.

Odpowiedz

Sylwia Kwiecień 29, 2019 o 07:24

Bardzo dziękuję za odpowiedź.
Pozdrawiam serdecznie.

Odpowiedz

Dodaj komentarz

Dziękuję, że chcesz skomentować mój artykuł! Jednak jeśli szukasz pomocy w swojej sprawie to musisz wiedzieć, że moja odpowiedź ma charakter odpłatny. W tym celu skontaktuj się ze mną, korzystając z zakładki Kontakt.

Wyrażając swoją opinię w powyższym formularzu wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez KANCELARIA ADWOKATA I RADCY PRAWNEGO Rafała Bednarczyka Twoich danych osobowych w celach ekspozycji treści komentarza zgodnie z zasadami ochrony danych osobowych wyrażonymi w Polityce Prywatności

Administratorem danych osobowych jest KANCELARIA ADWOKATA I RADCY PRAWNEGO Rafała Bednarczyka z siedzibą w Gdańsku.

Kontakt z Administratorem jest możliwy pod adresem kancelariabatna@wp.pl.

Pozostałe informacje dotyczące ochrony Twoich danych osobowych w tym w szczególności prawo dostępu, aktualizacji tych danych, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia danych oraz wniesienia sprzeciwu na dalsze ich przetwarzanie znajdują się w tutejszej Polityce Prywatności. W sprawach spornych przysługuje Tobie prawo wniesienia skargi do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.

Poprzedni wpis:

Następny wpis: